Tiết thứ: 15 Ngày soạn: 21/11/2009
Ngày giảng: 23/11/2009
MẠCH ĐIỀU KHIỂN TỐC ĐỘ ĐỘNG CƠ
XOAY CHIỀU MỘT PHA

A. MỤC TIÊU
1. Kiến thức:
- Biết được công dụng của mạch điều khiển tốc độ động cơ xoay chiều một pha.
- Hiểu được mạch điều khiển tốc độ quạt điện bằng triac.
2. Kỷ năng: Vẽ được sơ đồ mạch điện tử động cơ một pha.
3. Thái độ: Nghiêm túc, có ý thức nghiên cứu và tìm hiểu mạch điều khiển tốc độ động cơ xoay chiều một pha.
B. PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY: Đàm thoại + ứng dụng CNTT.
C. CHUẨN BỊ GIÁO CỤ:
* Giáo viên: Nghiên cứu trước bài 15, tìm hiểu các tài liệu liên quan, chuẩn bị bài giảng power point.
* Học sinh: Học bài cũ, nghiên cứu trước bài 15.
D. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1. Ổn định lớp - kiểm tra sĩ số:
2. Kiểm tra bài cũ:
Câu 1: Thế nào là mạch điều khiển tín hiệu? Nêu công dụng của mạch điều khiển tín hiệu? Lấy ví dụ minh họa?
Câu 2: Vẽ sơ đồ khối và giải thích nguyên lí làm việc của mạch điều khiển tín hiệu?
3. Nội dung bài mới:
a. Đặt vấn đề: Ở tiết trước chúng ta đã nghiên cứu về một loại mạch điều khiển tín hiệu đơn giản. Bài hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu thêm một loại mạch điều khiển tốc độ động cơ điện xoay chiều một pha.
b. Triển khai bài dạy:
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ
NỘI DUNG KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Tìm công dụng của mạch điều khiển tốc độ động cơ xoay chiều một pha.
GV: Giới thiệu về động cơ xoay chiều một pha được sử dụng rộng rãi như: máy bơm nước, quạt trần….
? Cho biết những động cơ đó thay đổi tốc độ bằng cách nào?
HS: Trả lời
GV: Kết luận: Thay đổi số vòng dây của stato.
GV: Ngày nay để thay đổi tốc độ của động cơ một pha ngày ta sử dụng những phương pháp nào?
HS: Trả lời
GV: Kết luận , ghi bảng.
Hoạt động 2: Tìm hiểu nguyên lí điều khiển tốc độ động cơ một pha.
GV: Yêu cầu HS quan sát hình ảnh và hãy cho biết người ta điều khiển tốc độ động cơ điện bằng cách nào?
HS: Trả lời
GV: Nhận xét, kết luận và ghi bảng.
GV: Yêu cầu HS vẽ hình vào vỡ.
GV: Giới thiệu 2 loại mạch điều khiển được dùng phổ biến đó là: điều khiển tốc độ bằng cách thay đổi điện áp và điều khiển tốc độ bằng cách thay đổi điện áp, tần số.
HS: Lắng nghe, ghi chép.
Hoạt động 3: Tìm hiểu một số mạch điều khiển động cơ một pha.
GV: Yêu cầu học sinh quan sát sơ đồ hình 15-2 (a và b) chỉ ra sự khác nhau?
HS: Trả lời
GV: Kể tên các linh kiện có trên 2 sơ đồ đó và nêu chức năng nó?
HS: Trả lời
GV: Nhận xét, kết luận






GV: Dùng hình ảnh giới thiệu nguyên lí làm việc của mạch điều khiển quạt chỉ dùng triac cho HS quan sát. Sau đó yêu cầu HS nhắc lại.
HS: Trả lời
GV: Kết luận và ghi bảng
GV: Vậy triac dẫn phụ thuộc vào cái gì? Nếu tăng VR thì điều gì xảy ra? Mạch sử dụng triac có nhược điểm gì? Theo em nên khắc phục như thế nào?
HS: Nhược điểm triac: dùng lâu ( thiếu chính xác ( Khắc phục: mắc thêm điac vào mạch.
GV: Dựa vào hình vẽ nêu nguyên lí làm việc của mạch điều khiển quạt dùng triac và điac?
HS: Trả lời.
GV: Nhận xét, kết luận.
GV: Mạch điều khiển quạt có ưu và nhược điểm như thế nào?
HS: Trả lời.
GV: Kết luận và ghi bảng





I. Công dụng của mạch điều khiển tốc độ động cơ xoay chiều một pha.

- Động cơ một pha được sử dụng phổ biến như: quạt điện, máy bơm nước…..


- Phương pháp thay đổi tốc độ động cơ một pha:
3pp Thay đổi số vòng dây stato.
Thay đổi U vào động cơ.
Thay đổi f vào động cơ.


II. Nguyên lí điều khiển tốc độ động cơ một pha.
- Điều khiển tốc độ bằng cách thay đổi điện áp:


- Điều khiển tốc độ bằng cách thay đổi tần số và điện áp:



III. Một số mạch điều khiển